سلطان محمد ميرزا قاجار
328
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
از پلنگآباد الى كله درّه « 4 » ، شش ساعت ، همهء راه هموار است . كله درّه و اشتهارد بعد از دو ساعت از پلنگآباد مىرسد به اشتهارد « 5 » كه قصبهء مشهور آبادى است . زراعت زياد ، باغات ، مساجد ، حمامها [ و ] بازارى دارد . جاى بدى نيست . بعد از دو ساعت [ 215 ب ] كه از اشتهارد گذشت ، زمين رملى است . تلهاى رملى دارد . به فاصلهء يك ساعت ده كله درّه است . ده آباد كثيفى است . آبش از قنات [ است ] . زراعت زياد [ و ] باغ كمى دارد . خرّمآباد از كله درّه الى خرمآباد « 6 » هفت ساعت ، همهء راه جلگه و همواره ، دهات آباد و محل زراعت است . خود خرّمآباد كه ملك همشيرهء راقم حروف است يكى از دهات معتبر قزوين است . جاى خوبى است . عمارات خوب [ و ] زراعت زياد دارند . آبش از قنات [ است ] . انگورش خوب مىشود . از خرمآباد به قزوين از خرمآباد الى قزوين شش ساعت ، همهء راه جلگه و هموار ، محل زراعت و دهات آباد است . چون قزوين در راه آذربايجان واقع است ، همچه بهنظرم آمد كه شرح بعضى از بلاد آنجا را كه ديده بودم اگر در ضمن اين سفر اظهار كنم خالى از مناسبتى نيست . سفرى در ركاب شاه جوانبخت ناصر الدينشاه به آذربايجان رفتم . [ 216 آ ] چون سالى چند بر اين سفر گذشته است . اگر خواهم جميع نكات و دقايق راه را مثل سفر حجاز و خراسان بنويسم ، ممكن نيست . پس اكتفا به كليات نموده ، هرچه بهخاطر آيد نگاشته خواهد شد .
--> ( 4 ) . ده جزو دهستان زهرا ، بخش بوئين ، شهرستان قزوين . ( همان كتاب ، ص 182 ) . ( 5 ) . قصبه بزرگى از شهرستان كرج ، شهرستان تهران . ( 6 ) . محتملا ده جزو دهستان افشاريه ساوجبلاغ كرج ، شهرستان تهران موردنظر است . ( همان كتاب ، ص 79 ) .